Foto cortesía de Everett Collection
Do próximo 7 ao 11 de maio, Play-Doc celebrará o seu vixesimo primeira edición en Tui, a cidade fronteiriza que acolle a este festival independente e que ao longo de dúas décadas destacouse por reivindicar, descubrir ou redescubrir a obra de cineastas independentes, escuros e marxinais, así como de importantes directores de culto cuxo legado transformou a historia do cinema.
Nesta edición o festival adianta os primeiros contidos da súa programación co anuncio de dúas retrospectivas dedicadas aos norteamericanos Elaine May e Monte Hellman, dúas figuras icónicas do novo cinema estadounidense nas décadas de 1960 e 1970, cuxa obra, aínda que enormemente influente, permaneceu en parte inaccesible e difícil de reunir.
Elaine May
Nada en Filadelfia, Estados Unidos, Elaine May (1932) comeza a súa carreira como actriz teatral e comediante, daquela improvisando en escenarios xunto a Mike Nichols, con quen crea un clásico e moi influente dúo cómico. Tras escribir varias obras de teatro, May pasa ao cinema, sendo a única muller dentro da influente camada do que se coñeceu como o “Novo Hollywood”. May debuta como realizadora en 1971 con A New Leaf (Corazón verde), unha comedia negra protagonizada por Walter Matthau e a propia directora que lembra aos clásicos da screwball comedy norteamericana pero cun escuro toque hitchcockiano. Cun guión de Neil Simon, May filma en 1972 The Heartbreak Kid (Relacións prohibidas), protagonizada por Charles Grodin e Cybill Shepherd, outra comedia de espírito clásico pero cun resaibo amargo que conta unha historia na que as relacións sentimentais mestúranse co diñeiro de maneiras potencialmente perigosas.
Tras esas dúas películas que satirizan os ideais estadounidenses sobre o amor, o éxito e o autoengano que se precisa para acceder a eles, May entrega o seu filme máis áspero e inusual: Mikey and Nicky, unha película de gangsters neoiorquinos centrada na complicada relación de amizade entre os personaxes que interpretan Peter Falk e John Cassavetes, cun estilo que semella ao das películas dirixidas por este último. A diferenza das súas máis amables e comerciais películas anteriores, Mikey e Nicky foi un fracaso cando se estreou, un ano e medio máis tarde que o orixinalmente anunciado, e converteuse nun filme de culto co correr dos anos.
Monte Hellman
Foto cortesía de Everett Collection
Orixinario de Brooklyn, Estados Unidos, Monte Hellman (1929-2021) foi un dos primeiros “alumnos” da chamada escola de Roger Corman, con quen traballou desde finais dos anos 50 en distintos labores. En 1966 dirixe, un tras outro e utilizando os mesmos sets de filmación, dous westerns atípicos, afastados das tradicións do xénero, como The Shooting (O tiroteo) e Ride in the Whirlwind (A través do furacán), ambos producidos e protagonizados por un entón pouco coñecido Jack Nicholson. A diferenza das fórmulas clásicas do cinema do Oeste, estes dous filmes apostan por unha narración fragmentaria, con atmosferas enrarecidas e personaxes atrapados en destinos incertos.
En 1971 dirixe a que talvez sexa a súa película máis celebrada e conectada coa súa época: Two-Lane Blacktop (Estrada asfaltada en dúas direccións), unha road movie protagonizada polo cantautor James Taylor e o músico Dennis Wilson, dos Beach Boys. O filme, que segue a dous mozos nunha carreira de coches a través de Estados Unidos, foi encargada polo estudo Universal para aproveitar a moda “xuvenil” xerada polo éxito de Easy Rider (Dennis Hopper, 1969), pero debido ao ton máis pausado e existencialista proposto por Hellman, o filme non foi un éxito no seu momento e só transformouse en filme de culto co paso dos anos.
Outra das películas que se poderá ver na retrospectiva é Cockfighter (Galos de pelexa, 1974). Protagonizada por Warren Oates, o seu actor fetiche, céntrase no mundo das pelexas de galos para contar outra historia de perdedores narrada co seu característico estilo parco e algo distante.
A pesar de que a súa filmografía non foi extensa nin especialmente exitosa en termos comerciais, Hellman deixou unha pegada profunda no cinema independente dos Estados Unidos. De feito, o seu estilo narrativo influíu en directores como Quentin Tarantino, a quen axudou como produtor executivo e supervisor no set de Reservoir Dogs.
Nas próximas semanas anunciarase a programación das seccións competitivas, así como o resto dos focos, retrospectivas e actividades especiais. Play-Doc tamén organiza seminarios, clases maxistrais, concertos de música en directo, sesións de cinema expandido ou exposicións de arte, e conta con actividades de industria como a plataforma de formación profesional, desenvolvemento de proxectos e foro de coprodución VENTURA.
A covocatoria para participar nas seccións a competición permanece aberta ata ou 7 de abril.