Michael en 1989 na estrea de The Plot Against Harry no Festival de Cine de Nova York. Foto de GODLIS.
Play-Doc, o festival de cinema de Tui, que celebrará a súa 21ª edición do 7 ao 11 de maio, presenta dous programas que se destacan pola súa importancia na recuperación de obras cinematográficas imprescindibles: a primeira retrospectiva española dedicada ao cineasta estadounidense Michael Roemer e o recoñecemento ao labor da Film Heritage Foundation (FHF) na preservación do cinema indio rexional, cuxas últimas restauracións poderán verse tamén en estrea española.
Michael Roemer: o regreso dun cineasta esencial
A breve pero impecable obra cinematográfica de Michael Roemer rexurdiu con forza nos últimos anos, consolidando a este singular cineasta como unha das voces fundamentais do cinema independente estadounidense do s. XX. As súas películas, tras longos períodos de esquecemento e indiferenza, están a ser reivindicadas unha vez máis por novas xeracións que recoñecen na súa obra unha mirada única, capaz de abordar temas complexos e universais cunha honestidade e profundidade inusuais. Esta reaparición non só reafirma a súa importancia na historia do cinema, senón que pon en valor a súa capacidade de ecoar co público contemporáneo.
Nacido en Berlín en 1928, Roemer (97) escapou da persecución nazi, fuxindo ao Reino Unido mediante o Kindertransport en 1939. Esta experiencia temperá de supervivencia e adversidade marcaría a súa vida e a súa visión artística, facéndolle reflexionar sobre cuestións como a responsabilidade persoal fronte ao destino, un paradoxo existencial que impregna toda a súa obra cinematográfica. Os seus protagonistas non son heroes convencionais senón individuos comúns enfrontados a circunstancias que os desbordan e que, a pesar das súas decisións conscientes, son arrastrados polo azar.
Despois de emigrar a Estados Unidos en 1945 e estudar en Harvard, Roemer comezou a súa carreira no cinema realizando películas educativas. Foi durante este período cando iniciou a súa frutífera colaboración co cineasta Robert Young, con quen realizou en 1962 Cortile Cascino, un documental sobre a pobreza en Sicilia, cuxa crueza incomodou tanto á NBC que non só prohibiuna, senón que mandou destruír o negativo. Este rexeitamento marcaría o inicio dunha serie de desencontros entre a visión artística de Roemer e as convencións comerciais da época.
O recoñecemento chegou máis tarde con Nothing But a Man (1964), a súa obra máis coñecida e en certa medida autobiográfica. A pesar do éxito da súa estrea inicial e de alcanzar a categoría de clásico, non foi ata vinte anos despois, na súa reestrea no Film Forum, cando esta indiscutible obra mestra empezou a chegar a públicos máis amplos. Outro caso notable é The Plot Against Harry (1969), unha comedia negra que o propio Roemer considerou fracasada e arquivou durante décadas. Finalmente, tras reconsiderala, a cinta foi presentada e aclamada en festivais como Cannes, Nova York, Toronto e Sundance.
Roemer tamén abordou, cunha franqueza demoledora, un tema tabú como o da morte en Dying (1976), que retomou máis tarde na conmovedora Pilgrim, Farewell (1982). Entre as súas últimas obras destaca Vengeance Is Mine (1984). Estreada en cinema case corenta anos despois, este drama explora a complexidade das relacións familiares, onde unha vez máis os personaxes, aínda que cren tomar decisións, terminan reaccionando a forzas que escapan ao seu control
FHF: rescatando o legado do cinema indio
Foto cortesía de FHF
Fundada en 2014 por Shivendra Singh Dungarpur e con sede en Mumbai, a Film Heritage Foundation (FHF) está a realizar un labor fundamental na preservación e restauración do cinema indio, especialmente do cinema rexional que está en risco de desaparecer.
A través do seu traballo, lograron rescatar filmes emblemáticos como Manthan (1976) Ghatashrad
A restauración de Ghatashraddha, dirixida por Girish Kasaravalli, considerada un clásico do cinema Kannada, aborda o ostracismo dentro da comunidade brahmánica do sur de India e tivo a estrea mundial da súa restauración na pasada edición do Festival de Venecia. Pola súa banda, Ishanou, do cineasta Aribam Syam Sharma, reflicte o conflito entre o espiritual e o cotián na cultura Maibi de Manipur, e foi presentada na sección Cannes Classics.
Outra das marabillas rescatadas que se poderá ver no festival é Manthan de Shyam Benegal, a primeira película india financiada colectivamente por 500,000 agricultores, que narra o xurdimento do movemento cooperativo leiteiro impulsado por Verghese Kurien. Tras a súa estrea na última edición de Cannes, o filme foi proxectado en 50 cidades de India. Así mesmo, Maya Miriga, dirixida por Nirad Mohapatra, mostra a desintegración dunha familia en Odisha e volveu á pantalla tras décadas desaparecida grazas á restauración liderada pola FHF, tras atopar o negativo en condicións moi precarias.
O traballo da Film Heritage Foundation non só garante a conservación destas xoias cinematográficas, senón que tamén permite que novas xeracións poidan coñecer e apreciar obras que, no seu momento, marcaron un punto de inflexión na historia do cinema indio.
Estes programas súmanse ás xa anunciadas homenaxes dedicadas a Monte Hellman e Elaine May. O festival seguirá desvelando os seus contidos nas próximas semanas.