Cine Experimental Iugoslavo

O vello-novo experimento* ou sobre a vangarda iugoslava: ex partisanos, artistas en xeral, revolucionarios e contrarrevolucionarios, experimentadores.

con amor para Play-Doc, que se atreve a experimentar.

Este programa de curtas experimentais iugoslavas, feito para Play-Doc 2016, é unha mostra moi cativa do cinema experimental de vangarda que tivo lugar nas décadas comprendidas entre os anos sesenta e oitenta, en Iugoslavia.
“Iugoslavia”, unha vez chamada e pronunciada ”Jugoslavia”, foi un país do sueste de Europa durante a maior parte do século XX. Como diría Wikipedia.
Hoxe en día a maioría dos seus (antigos) cidadáns prefiren chamala antiga Iugoslavia. Por moitas razóns e con numerosas consecuencias. Aquilo era un verdadeiro país. Como moitos dos seus antigos cidadáns dirían.

O vello-novo experimento rende tributo aos experimentadores daquela Jugoslavija que adoitaba ser un verdadeiro país.
Na actualidade as súas imaxes son recordadas como antifilme, filme alternativo, novo filme, filme amateur; sendo a vangarda unha práctica artística radical e extravagante, que introducía e exploraba novas formas e novos temas.
O cinema vangardista destas décadas, orixinouse, paradoxalmente, nos cineclubs estatais (kino klub) da antiga Iugoslavia, xestionados por afeccionados ao cinema dentro dos socialistas “Narodna tehnika”, “os clubs da técnica para a xente”. Estes clubs reuniron a diversos grupos vangardistas, compostos por “almas perdidas”, que non atopaban pracer nin estímulo na produción artística masiva do novo e valente réxime socialista. E contrapuxeron o cinema como experimento ao cinema como rutina.
O cinema do sistema, o bastión da visión heroica dos novos homes e mulleres iugoslavos, era un tema serio a través do cal a sociedade case utópica de solidariedade social multiplicábase a si propia nos círculos adeptos ao sistema, “educando” os seus súbditos.
O cinema da experimentación, polo contrario, desmontaba a utopía da irmandade, mostrando o ridículo dunha modernización acelerada, a brutalidade patriarcal arraigada firmemente na grandiosa e moderna sociedade iugoslava, os valores caducos dos novos ricos socialistas aínda con lama nos seus zapatos. O cinema experimental ríase á cara do ego cómico do grande estado que salvagardaba a súa sociedade sen clases mediante unha comicamente autoproclamada elite comunista, sen ningún sentido do humor.

O cine-experimento era un acto de total compromiso político.
O experimentador era un revolucionario en permanente estado de confrontación.
O experimentador era anti artista.
O experimentador facía esvaecerse a liberdade, liberándoa do seu propio concepto de liberdade. O experimentador cría que a creación da verdadeira liberdade era unha opción.
O experimentador creaba anti imaxes reflexivas sobre o transfundo do sistema.
O experimentador non cuestionaba movementos nin políticas menores. Cuestionaba a premisa mesma sobre a que a sociedade iugoslava se construíra: as fermosas mentiras do Pobo de Potiomkin.
O experimentador cría que a revolución non era só un sentimento.

*Experimento é unha acción adoptada provisionalmente sen un resultado predicible, co propósito de probar algo novo, para gañar experiencia e facer novos descubrimentos.

por Kumjana Novakova

about-the-art-of-love

14441 Kvadrat / Sobre a arte do amor ou unha película con 14.441 fotogramas

Karpo Aćimović Godina, 10', 1972, Iugoslavia
Unha película de Karpo Aćimović Godina

“O exército encargoume unha película militar oficial. En lugar diso fixen unha que dicía: Fai o amor e non a guerra. Os militares fixérona anacos literalmente cunha machada, pero fun capaz de gardar unha copia.” Karpo Godina

judas

Juda / Xudas

Vlatko Gilić, 11', 1972, Iugoslavia
Dirixida por Vlatko Gilić
Cámara: Ljubomir Ivković
Produción: Dunav Film
Montaxe: Aleksandar Ilić

Aparentemente sinxelo e á vez coa expresividade creativa específica de Gilić, o filme confróntanos con nós mesmos. A chamada do deserto, a loita contra as asexantes forzas do mal, os demos cos que batallamos. O director trata de superar todo isto de maneira paradoxal.

provincial-towns

Kasabe / Cidades de provincia

, Mirza Idrizović', 1977, Iugoslavia
Director: Mirza Idrizović
Cámara: Dragan Resner
Montaxe: Zlata Miličević
Son: Ljubo Petek
Guión: Zuko Džumhur

O collage das pegadas da modernización social; unha mestura de culturas, entre o vello e o novo, tradicións e folclore.

little-pioneers

Pioniri maleni mi smo vojska prava, svakog dana ničemo ko zelena trava / Pequenos pioneiros

Želimir Žilnik, 18', 1968, Iugoslavia
Escrita e dirixida por Želimir Žilnik
Cámara: Miodrag Jakšić Fanđo
Produción: Neoplanta film, Novi Sad
Son: Dragan Stanojević
Montaxe: Dragan Mitrović

Os nenos abandonados pola sociedade, que saben coidarse sós, atrévense a roubar e a quebrantar a lei. Discuten cuns pais que nin lles comprenden nin lles dan afecto. Como contrapunto vemos un programa de televisión no que o popular presentador Gula (Dragoljub Milosavljevic), diríxese a nenos felices e despreocupados.

afternoon

Poslije podne (puška) / Tarde (A pistola)

Lordan Zafranović, 15', 1968, Iugoslavia
Unha película de Lordan Zafranović
Cámara: Ivica Rajković
Produción: Filmski autorski studio – FAS
Montaxe: Katja Majer

Nunha calorosa tarde de verán, no patio dunha cidade, un home divírtese apuntando e disparando ao azar coa súa pistola de balines. Un neno tráelle unha golondrina ferida como branco. O home dispara gradualmente, con habilidade e indiferenza; o neno axúdalle mostrando non menos brutalidade. O filme explora as orixes e as manifestacións da maldade, un dos temas recorrentes de Zafranović.

gal

Žemüko / Moza

Dunja Ivanišević, 6', 1968, Iugoslavia
Dirixida por Dunja Ivanišević
Cámara: Andrija Pivčević
Produción: Kino Klub Split
Montaxe: Dunja Ivanišević

Ademais de pór a obsesión pola beleza física no corpo e a enerxía da muller (tamén do home), e os desexos (eróticos) no centro da atención, o título tamén soaba e era atractivo á vista. Este título, toda unha declaración de xénero, gañou aínda máis valor simbólico co paso do tempo, polo que Moza viaxa hoxe en día como modelo paradigmático da cultura feminista croata.